Geçtiğimiz günlerde ABD’de kimi büyük finans şirketleri “iflaslarını” ilan ettiler. Bir başka tabirle “zor durumda” olduklarını açıkladılar. Açıklamakla kalmadılar hükümetlerinden “acil yardım” talebinde bulundular.

İş bununla bitti mi?

Keşke ama ne gezer!

Hemen ardından sadece amerikan borsaları değil, dünyanın bütün borsalarında büyük ve sert ani düşüşler gerçekleşti. (Bu borsa işine halen aklım ermiş değil ya!” İş böylece kapandı mı?

Büyük şeytanda oluşan bu büyük kriz, borsaları tepetaklak etmekle kalsa iyi idi. Finansal alanda başlayan kriz çok geçmeden reel sektöre ve reel ekonomiye de kanca taktı. Ekonomiden biraz anlayanlar için bu sürpriz bir gelişme değildi. Yangının olması için bir odun yetmez ki, odunlara ihtiyaç vardır.

İşin bilimsel yönü ise bir başka inceleme konusu, zira; 19. yy’ın son çeyreğinden itibaren “Kapitalist sistemde” finans sermayesi ile reel sektör sermayesi iç içe geçmiş durumdaydı. Şöyle ki, bir sermaye gurubu (Holding) hem finans şirketlerini hem de çeşitli diğer sektörlerde faaliyet gösteren şirketlerini de kendi bünyesinde barındırabilmektedir.

Bu sebeptendir ki, finans şirketi diğer sanayi şirketlerini de yatırımlarını da finanse edebilmekteydiler.

İş böyle olunca finansal alanda başlayan kriz reel ekonomiyi de çok kısa zamanda kıskaçlarına almaktadır. Günümüzün 2008 krizinde yaşanan durum işte budur.

Kriz, işler böyle bir birine sarmal halde olunca, çıktığı ülkede kalmıyor ilintili olduğu ülkeleri ve kıtaları da sarabiliyor. Bundan kaçınılması çok zor bir durumdur.

ABD’de başlayan krizin, “Elhamdülillah biz sağlamız” temennisi ile savuşturulacağını sananlar, ya ekonomiden anlamamaktalar ya da globalizm denen ilişkiyi kavrayamamışlardır.

Deniliyor ki,”kapitalizmin sonu mu geldi?” Kapitalist ve liberal entelektüel çevrelerde ve iş dünyasında, “Kapitalizmin krizi” tartışmalarını ateşledi, tartışmalar sürmekte ve sürecektir de.

Bu tür tartışmalar ve eleştiriler dünyamız açısından, son derece olumlu bir gelişme olarak görülmelidir. Tartışma ve eleştirinin olmadığı yerlerde, “Statüko” hâkimiyeti geçerli olur. Bu ise ilerlemeye ve gelişmeye en büyük engeldir.

Kapitalizm ne idi? Ona bir bakmakta fayda yok mudur?

Kapitalizm, her şeyden önce bir üretim ilişkisi biçimidir. Bu tarzın bazı yapısal özellikleri vardır:

1)Ücretli emek gücüne dayalı bir üretim,

2) Artı değer üretimine dayalı sermaye birikimi;

3) Piyasaya yönelik(tüketim ekonomisine yönelik) üretim;

4) Sermaye gurupları arasında rekabet ve tekelleşme süreci,

5) Plansız ekonomi ve dönemeçli krizler devri;

6) Ekonomik yabancılaşma: insanlar arası ilişkilerin metalar arası ilişkilere dönüşmesi;

7) Üretenin sadece üretmekle yetindiği, üretimde yetki sahibi olmaması ve bu şekliyle üretim sürecinin sadece bir girdisi veya bir dişlisi haline dönüşmesi.

Bu özellikleri ile kapitalizmin: 16. yy’dan itibaren ortaya çıkmaya, şekillenmeye ve gelişmeye başladığını görmekteyiz. Doğuşundan itibaren Kapitalizm; bir “Dünya ekonomisi sistemi “ olarak evrimleşmiştir.

Evrimini son yüzyılda tamamlayan, “Dünya Kapitalist ekonomi Sistemi” DKES olarak karşımıza çıkmıştı. “Merkez Kapitalist ülkeler” ve “Çevre Kapitalist Ülkeler” olarak son şeklini almış bulunmaktaydı.

Çevreden merkeze doğru “zenginlik” ve “güç” aktarımı çeşitli yollarla gerçekleşmiş ve gerçekleşmektedir. Bu akım ve döngü, merkezi zenginleştirirken çevreyi fakirleştirmiştir. Bu devranın sağlıklı işlemesi de, “Merkezin güçlü kapitalist devletleri” yoluyla olmaktaydı.

Şunu anlamalıyız ki, “DKES” içinde merkez kapitalist ülkeler “SÖMÜREN-SEMİREN” Çevre ise “FAKİRLEŞEN –SÖMÜRÜLEN” konumundadır.

Şu bir gerçek ki, “GELİŞMİŞLİK-AZ GELİŞMİŞLİK” ayıbı DKES’in bir ürünüdür.

Bu ürün, sürekli ekonomik kriz problemlerini beraberinde taşıya gelmiştir. Kapitalist kriz; “YOKSULLUK, İŞSİZLİK, AÇLIK, SEFALET, GELİR DAĞILIMINDA EŞİTSİZLİK, ASKERİ DARBELER VE DİKTATÖRLER gibi ekonomik, toplumsal ve politik problemler değil. Bilakis,” Kapitalist kriz, kâr oranlarının düşmesi ve sermaye birikiminin yavaşlaması veya durması” durumudur..

Acaba Çin ve Tayvan gibi ülkeler, bu krizi ateşlemiş olabilirler mi?

KAPİTALİS KRİZ’lerin başlıca sebepleri şöyle olabilir:

l) Ücretlerin ve sosyal harcamaların aşırı yükselmesi,

2)üretim aşamasında kullanılan ara malların ve hammaddelerin fiyatlarındaki artışlar;

3) Ve Tüketim kapasitesini aşan seviyede üretim ve bunun sonucunda üretilen ürünlerin satılamayıp elde kalması.

Bu sayılanlar kâr oranlarının düşüşe ve sermaye birikiminin yavaşlamasına neden olmuş/olmaktadır.

Öyle ise bu krizi aşmanın yolları yok mudur? Sistem bunu önermemiş mi?

Elbette vardır. Merkez kapitalist ülkeler bu durumu aşmanın reçetesini beraberlerinde getirmektedirler eğer uygulayabilirlerse şöyle:

l) Üretimi kısmak, elde biriken stokları zaman içinde eritmek/elden çıkarmak,

2) Stok ürünleri satacak yeni ve bakir pazarlar bulmak/açmak,

3) Yeni ürünler piyasaya sürmek, üründe çeşitlilik yaratmak.

4) Ara malları ve hammaddeyi daha ucuza bulmak, bunun için yeni kaynaklar/ sömürgeler keşfetmek/bulmak,

5) Ücretleri azaltmak, sosyal harcamaları kısmak, işçi çıkarmak.

Bu tür krizlerin bir başka özelliği de, küçük kapitalistleri bitirir/iflasa sürükler/işsizler ordusunun sayısnı artar. Amma büyük sermaye gurupları da yağ/ bal bağlarlar yani aşırı zenginleşirler. Burada Sayın Arslan Bulut’un, “ Kriz, Asya’yı çökertmek için çıkarılmıştır.” Tezine hak vermemek haksızlık olur (Yeniçağ 11.10.2008)

Krizlerin en şiddetlisi 1929 krizidir, ikinci en kapsamlısı 1974- 1982 dönemleridir. Ne acı gerçek ki, bu krizlerden hiçbir zengin merkezi kapitalist ülke zarar görmemiş. Batanlar hep çevreden ülkeler, kalkınmakta olan ve başkalarına pazar olma özelliğini kaybetme çabasında olan ülkeler olmuştur. Ne acıdır ki; Türkiye bu kategoride bulunmaktadır.

Durup düşünmekte büyük faydalar vardır!!!???

Kapitalist krizler asla ve asla, bir sapma ve bir hastalık değildir, aksine olağan/normal bir durumdur.

Lafı uzatmaya gerek görmeden şunu rahatlıkla diyebiliriz ki.

KAPİTALİST KRİZ/ KRİZLER, hiçbir zaman KAPİTALİZMİN sonunu getirmez. Yani KAPİTALİZMİ yıkamaz/yıktırmazlar.

Öyle ise ne olur mu sorusuna: Kapitalist kriz, kapitalizmin krizine dönüşürse işte o zaman bu iş bitmiş demektir.

Onun olabilmesi de: “Kapitalist Kriz” durumu sürerken, kapitalist devlet ile büyük sermaye gurupları arasında işbirliği sağlanamaz ve yeniden yapılanma gerçekleştirilemez ise; İşçiler, doğrudan kapitalizmin varlığına karşı ekonomik-politik-toplumsal örgütlenmeler geliştirir, yeni bir ekonomik-toplumsal ve sosyal sistem kurmayı açarlar ve çaba sarf ederler KAPİTALİSTDEVLET-SERMAYE guruplarına karşı mücadeleyi geliştirirler ise; belki bu durumda “KAPİTALİST KRİZ”, “Kapitalizmin krizine” dönüşür ve belki yıkılabilir.

Keşke yıkılsa da; “KOMŞUSU AÇ İKEN TOK YATAN BİZDEN DEĞİLDİR!”anlayışı eksenli/İNSAN EKSENLİ ekonomik sistemini devreye sokabilsek. Sokabilsek de, Kapitalizmin “paraya” ve “meta”ya dayanan acımasız kanlı dişlerini kırabilsek.

Esen kalınız.